Baş Editör
Prof. Dr. Güzin Zeren Öztürk

Editörler
Prof. Dr. Burcu Kayhan Tetik
Prof. Dr. Cüneyt Ardıç
Prof. Dr. Rabia Bilici
Prof. Dr. Seçil Arıca
Prof. Dr. Yasemin Çayır
Doç. Dr. Gökçe İşcan
Dr. Öğr. Üyesi Erhan Şimşek
Uzm. Dr. Hamit Harun Bağcı
Dr. Hüseyin Alperen Güldiken

Yazar Grubu
Prof. Dr. Burcu Kayhan Tetik
Prof. Dr. Cüneyt Ardıç
Prof. Dr. Güzin Zeren Öztürk
Prof. Dr. Rabia Bilici
Prof. Dr. Seçil Arıca
Prof. Dr. Yasemin Çayır
Doç. Dr. Abdülkadir Kaya
Doç. Dr. Ayşe Gül Güven
Doç. Dr. Başak Ünübol
Doç. Dr. Ersan Gürsoy
Doç. Dr. Gökçe İşcan
Doç. Dr. Melike Mercan Başpınar
Doç. Dr. Mine Ergelen
Doç. Dr. Yağmur Gökseven Arda
Dr. Öğr. Üyesi Ebru Uğraş
Dr. Öğr. Üyesi Erhan Şimşek
Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Oğulluk
Dr. Öğr. Üyesi Safiye Kübra Çetindağ Karatlı
Uzm. Dr. Feyzanur Erdem
Uzm. Dr. Gamze Kevser Gürsul
Uzm. Dr. Hamit Harun Bağcı
Uzm. Dr. Hicran Altın
Uzm. Dr. Melih Kıran
Uzm. Dr. Peyman Altan
Dr. Hüseyin Alperen Güldiken

ÖNSÖZ
Tütün kullanımı, günümüzde önlenebilir hastalık ve ölümlerin en önemli nedenlerinden biri olmaya devam etmektedir. Başta kardiyovasküler hastalıklar, kanserler, kronik solunum yolu hastalıkları ve diyabet olmak üzere birçok hastalığın gelişiminde ve seyrinde önemli rol oynayan tütün bağımlılığı, yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal ve ekonomik boyutları olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Tütün kullanımının önlenmesi ve bağımlılığın etkin bir şekilde tedavi edilmesi, sağlıklı toplum hedefinin temel unsurlarından biridir.

Tütün bağımlılığıyla mücadelede başarı; koruyucu sağlık hizmetlerinden tanı, tedavi ve izleme kadar tüm sağlık basamaklarının koordineli çalışmasını gerektirir. Birinci basamak sağlık hizmetleri, bireylere sürekli ve kapsamlı hizmet sunması nedeniyle tütün kullanımının erken dönemde belirlenmesi, bırakma motivasyonunun artırılması ve tedaviye yönlendirilmesinde önemli bir role sahiptir. Bunun yanında, hastaneler bünyesinde hizmet veren Sigara Bırakma Poliklinikleri, bağımlılık düzeyi yüksek bireylerin değerlendirilmesi, farmakolojik tedavilerin planlanması, davranışsal danışmanlık hizmetlerinin sunulması ve uzun dönem izlemin gerçekleştirilmesinde ülkemizin tütün kontrolü çalışmalarının temel bileşenlerinden biridir. Sağlık hizmetinin tüm basamaklarında görev yapan profesyonellerin ortak ve kanıta dayalı bir yaklaşımla hareket etmesi, sigara bırakma başarısını artıran en önemli unsurlardandır.

Elinizdeki rehber, Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği (TAHUD) ile T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü iş birliğiyle hazırlanmıştır. Rehberin temel amacı; aile hekimleri, sigara bırakma polikliniklerinde görev yapan hekimler ve tütün bağımlılığı tedavisinde görev alan tüm sağlık profesyonellerine, güncel bilimsel kanıtlar doğrultusunda hazırlanmış, uygulamaya yönelik, kolay kullanılabilir ve yol gösterici bir başvuru kaynağı sunmaktır.

Bu rehberde; tütün bağımlılığının epidemiyolojisi ve nörobiyolojik temellerinden başlayarak sistematik değerlendirme yöntemleri, motivasyonel görüşme teknikleri, farmakolojik tedavi seçenekleri, kronik hastalıklarda ve özel gruplarda tedavi yaklaşımları, sigara bırakma sonrası izlem süreçleri, hasta eğitim materyalleri ile elektronik sigara, nargile ve ısıtılmış tütün ürünleri gibi güncel konular bilimsel kanıtlar doğrultusunda kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Amacımız, sağlık hizmetinin her basamağında görev yapan meslektaşlarımızın günlük uygulamalarında yararlanabilecekleri ortak bir klinik rehber oluşturmaktır.

Bu rehberin hazırlanmasına katkı sunan tüm editörlerimize, bölüm yazarlarımıza ve emeği geçen değerli meslektaşlarımıza teşekkür ediyorum. Ayrıca bu çalışmanın hayata geçirilmesinde iş birliği ve destekleriyle önemli katkılar sağlayan T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğüne teşekkürlerimi sunuyorum.

Bu rehberin; aile sağlığı merkezlerinden hastanelerde hizmet veren Sigara Bırakma Polikliniklerine kadar tütün bağımlılığı tedavisinde görev alan tüm sağlık profesyonelleri için güvenilir bir başvuru kaynağı olmasını, kanıta dayalı uygulamaların yaygınlaşmasına katkı sağlamasını ve ülkemizde tütün bağımlılığıyla mücadeleyi daha da güçlendirmesini diliyorum.

Prof. Dr. Güzin Zeren Öztürk
Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği (TAHUD) Başkanı

Tedavi algoritmasını aşağıdan indirebilirsiniz.