Sağlık Bakanlığı’na öneri ve taleplerimiz

TAHUD tarafından 19 Şubat 2009’da T.C. Sağlık Bakanı Sayın Recep Akdağ’a iletilen TAHUD öneri ve görüşlerini aşağıda detaylı olarak görebilirsiniz.

SAYIN BAKANIM,

Bakanlığınızın sağlık sistemimizin Birinci Basamağının güçlendirilmesi ve Aile Hekimliği uygulamasının yaygınlaştırılması yönündeki çalışmaları için teşekkür ederiz. Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği (TAHUD) olarak temel yaklaşımımız, Birinci Basamak odaklı bir sağlık sistemi örgütlenmesi modelinin olumlu yanlarını desteklemek, görülen aksaklık ve eksiklikleri çözüm önerileriyle birlikte dile getirmektir.
Öncelikle belirtmek isteriz ki Birinci Basamakta gerçekleştirilmekte olan dönüşümlerin başarısı Aile Hekimliği uzmanlığı uygulama ilkelerinin hayata geçirilmesi ile olasıdır. Bu ise yeni sistemdeki temel hekim işgücünün Aile Hekimliği uzmanları olmasını gerektirir. Bu çerçevede aşağıda özetlediğimiz saptamalarımız ve önerilerimiz, çalışmalarınızın daha etkili ve verimli olması yönünde bir geribildirim niteliğinde algılanmalıdır.

1) Birinci Basamakta uygulanmakta olan reformların “Aile Hekimliği sistemi” olarak adlandırılması disiplinimiz açısından olumsuz sonuçlar doğuran karışıklıklara yol açmaktadır. Sistem, hizmetlerin örgütlenmesini tanımlamaktadır, oysa Aile Hekimliği uygulaması bir hizmet sunumu yaklaşımını ifade etmektedir. Birinci Basamağın yeniden örgütlenmesi kapsamında Aile Hekimliği uygulama modelinin benimsenmesi doğru tanımlama olacaktır.

2) Aile Hekimliği uzmanı sayısının yetersiz olması nedeniyle yeni Birinci Basamak örgütlenme sisteminde pratisyen hekimlerin istihdam edilmesi doğru bir stratejidir. Ancak Aile Hekimliği uzmanlarının yanı sıra sisteme giren pratisyen hekimlerin ve diğer uzmanların da “aile hekimi” adıyla görev tanımlarının yapılması isim karışıklığına ve halkın yanlış algılamasına neden olmuştur. Aile Hekimliği uzmanları almış oldukları eğitimin ve sundukları hizmetin kalitesinin farkına varılmamasından rahatsızlık duymaktadırlar. Bu nedenle yakın gelecekte çıkarılması beklenen kalıcı yasada, bu farkı vurgulayan farklı bir adlandırmanın yapılmasını talep etmekteyiz.

3) Yeni sisteme geçilme sürecinde Aile Hekimliği uzmanlarına bazı öncelikler tanınmıştır. Ancak sonraki aşamalarda önceliklerin tanınmaması, Aile Hekimliği uzmanı olarak daha önce sahip oldukları özellikle rapor düzenleme ve ilaç yazma konusundaki hak kayıpları, sistemin temel taşı olduklarını düşünen Aile Hekimliği uzmanlarının ve asistanlarının tepkisini çekmektedir. Yeni sisteme girmiş ya da kamu ya da özel hastanelerde çalışan Aile Hekimliği uzmanlarına konulan kısıtlamaların kaldırılmasını, nerede ve hangi konumda çalışıyor olursa olsun tüm Aile Hekimliği uzmanlarına yeni sisteme girmede öncelik verilmesini, eğitimini aldıkları alanlarda ilaç raporu düzenleme ve ilaç yazma haklarının yeniden tanınmasını talep ediyoruz. Bu taleplerimizden SGK ile çözülecek olanlar için de Bakanlığınızın destek vermesini bekliyoruz.

4) Aile Hekimliği uzmanlarının almış oldukları eğitimin kazandırdıkları doğrultusunda Aile hekimliği uygulamasının her aşamasında öncelik tanınması ve haklarının korunması, yalnızca kişisel üstünlük isteği olarak algılanmamalıdır. Aile Hekimliği uzmanlarına sağlanacak kazanımlar, esas olarak pratisyen hekimleri Aile Hekimliği uzmanlık eğitimi alma yönünde teşvik edici olacaktır.

5) Yaklaşık dört yıldır süren Sağlıkta Dönüşüm Programı süresince Aile Hekimliği uzmanı sayısı artışı çok sınırlı kalmıştır. Asistan kadroları yetersizdir; açılan kadrolar da dolmamaktadır. Bu durum derneğimizin ve üyelerimizin disiplinimizin ve uzmanlığımızın geleciğinden kaygı duymasına yol açmaktadır. Sistemin esas olarak yeniden eğitimleri planlanan pratisyen aile hekimleri ile yaygınlaştırılıyor olması, bu durumun kalıcı bir model olarak benimseniyor olması kaygısını yaratmaktadır.

6) Sisteme giren pratisyen hekimlerin geçiş dönemi eğitimleri, sürekli tıp eğitimi kapsamında iyileştirme amacını taşımaktadır. Bu eğitimler bir şekilde Aile Hekimliği uzmanlık eğitiminin alternatifi modeline dönüştürülmemelidir. Ülkemizde Tıpta Uzmanlık Tüzüğü çerçevesinde sürdürülmekte olan Aile Hekimliği uzmanlık eğitimi bazı eksikliklerine rağmen uygulanması gereken tek uzmanlık yoludur. En temel eksiklik eğitimin tümüyle hastane rotasyonlarından oluşması ve asistanlarımızın Birinci Basamak ortamlarda Aile Hekimliği uygulama eğitimi almamasıdır. Mevcut uzmanlık eğitimi programımız temel alınarak bu eksikliklerin giderilmesi gerekmektedir. Birinci basamakta verilen sağlık hizmetini aksatmadan, Aile Hekimliği uzmanlık eğitimi programımızın Birinci Basamaktaki alan eğitimi bölümünün başlatılmasına ilişkin öneri projemiz ayrıca sunulmuştur.

7) Bakanlığınız ülkemizdeki hekim sayısının az olduğu ve tıp fakültesi sayısının ve öğrenci kontenjanlarının artırılması yönünde bir saptaması vardır. Öte yandan Sağlıkta Dönüşüm Programı çerçevesinde hem Birinci Basamak ve Aile Hekimliği uzmanlığının güçlendirilmesi hem de hastane ve hastane uzmanı sayısının artırılması politikası izlenmektedir. Genel olarak hekim sayısının yetersiz olduğu bir ortamda her ikisinin aynı anda yapılması oldukça zor görünmektedir. Önceliğin Birinci Basamağa ve Aile Hekimliği uzmanlarına verilmesi hastaneler önündeki yığılmaları ve iş yükü artışını azaltacağı gibi sağlık maliyetlerindeki hızlı yükselişi de durduracaktır. Bu hedef belli bir noktaya ulaştıktan sonra hastane ve hastane uzmanı sayısını artırma politikası uygulanmaya başlanabilir. Bu konudaki önerilerimiz ayrıntılı olarak ayrıca sunulmuştur.
Yukarıda sıraladığımız değerlendirme, öneri ve taleplerimizin bundan sonraki uygulamalarınızda ve yakın bir gelecekte çıkarılması beklenen Aile Hekimliği uygulaması kalıcı yasasında dikkate alınmasını bilgilerinize arz ederiz. 19.02.2009


Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği
Merkez Yönetim Kurulu adına Genel Başkan
Prof. Dr. Okay Başak